W poniedziałek w Gdańsku odbędzie się pierwszy międzyrządowy szczyt polsko-francuski. Ze strony polskiej, poza premierem Tuskiem, wezmą w nim udział przedstawiciele resortów spraw zagranicznych, obrony, energii oraz kultury.

Na czele francuskiej delegacji, która na jeden dzień przybędzie do Polski, stanie prezydent Emmanuel Macron. Towarzyszyć mu będą francuscy ministrowie: obrony, spraw zagranicznych, energii i kultury, a także osobistości ze świata kultury i biznesu, w tym prezes energetycznego koncernu EDF.

Obszary obrony, spraw zagranicznych, energii i kultury na tym etapie uznano za kluczowe we współpracy obu państw.

Według naszych źródeł, wśród tematów rozmów znajdą się m.in. kwestie obronności. Zarówno na poziomie współpracy dwustronnej, jak i pod egidą UE (np. SAFE), a także współpracy w sprawie satelitów komunikacyjnych. Mają one również dotyczyć opisywanego przez nas ostatnio francuskiego parasola nuklearnego (tzw. wysunięte atomowe odstraszanie).

Czytaj także w BUSINESS INSIDER

Dla Paryża istotną sprawą jest także współpraca na rzecz rozwoju energetyki jądrowej. Francuski EDF ubiega się bowiem o kontrakt na budowę drugiej z planowanych przez polski rząd elektrowni jądrowych. Dialog w tej sprawie Warszawa prowadzi także z Kanadą i USA.

Czytaj także: Ten kraj odrobił lekcję z pierwszego kryzysu naftowego. Dziś ma receptę na skutki wojny w Iranie. Czy Polska skorzysta?

Można spodziewać się też rozmowy o sytuacji na Bliskim Wschodzie i w Ukrainie. Nie zabraknie przy tym tematu odbudowy Ukrainy, tym bardziej że w czerwcu, również w Gdańsku, odbędzie się konferencja odbudowy Ukrainy (URC). Niewykluczone, że gościć na niej będzie m.in. właśnie prezydent Francji.

— Dyskusja powinna przekuć się w konkrety. Komunikat końcowy ma zawierać informację, co udało się dopiąć w poszczególnych obszarach — mówią nam źródła dyplomatyczne w Paryżu. Jak słyszymy, szykują się umowy i porozumienia, choć nie wszystkie zostaną sfinalizowane już w poniedziałek.

Szczyt realizuje zapisy traktatu z Nancy

W poniedziałek rano delegacja z Paryża złoży kwiaty na francuskim cmentarzu w Gdańsku. To nekropolia francuskich żołnierzy, którzy polegli w II wojnie światowej.

Szczyt odbędzie się w gdańskim Dworze Artusa, gdzie po południu ma odbyć się wspólna konferencja prasowa Donalda Tuska i Emmanuela Macrona. Wcześniej, w Domu Uphagena w historycznym centrum Gdańska, zaplanowano spotkanie obu przywódców w cztery oczy, a następnie rozmowy delegacji.

Kolejnym punktem programu jest złożenie kwiatów pod Pomnikiem Poległych Stoczniowców.

Następnie w Europejskim Centrum Solidarności po raz pierwszy nastąpi wręczenie polsko-francuskiej Nagrody im. Bronisława Geremka. Laureatem zostanie osobistość lub instytucja zasłużona dla rozwoju dwustronnych relacji. Przewidziano też spotkanie z Lechem Wałęsą.

Szczyt w Gdańsku realizuje zapisy traktatu polsko-francuskiego, podpisanego w maju 2025 r. w Nancy. Traktat zakłada bowiem pogłębiony dialog i coroczną organizację szczytów.

Jak podkreślają w rozmowie z Business Insider Polska francuskie źródła dyplomatyczne, traktat został bardzo szybko ratyfikowany i wszedł w życie dzięki głosom zarówno koalicji, jak i opozycji. — To dla nas potwierdzenie, że w Polsce panuje ponadpartyjna zgoda w sprawie pogłębienia polsko-francuskich relacji na bazie traktatu — słyszymy.

O to, jak sprawdza się traktat, pytamy ekspertkę Centrum Stosunków Międzynarodowych Beatę Górkę-Winter. — W sensie politycznym — utrzymuje kanały intensywnego dialogu i podnosi rangę relacji. W sensie operacyjnym jego potencjał jest wciąż nie w pełni wykorzystany — odpowiada.

— Współpraca wojskowa i przemysłowa postępuje, zintensyfikowano liczbę spotkań sztabowych, ale generalnie tempo działań dwustronnych jest wolniejsze, niż sugerowałby poziom deklaracji. Barierą bywa brak długoterminowych projektów “kotwiczących” relację oraz rozbieżności strategiczne — wymienia.

Podkreśla: — Jeśli wizyta Macrona przyniesie kilka dużych, wspólnych przedsięwzięć, szczególnie w obronności i energetyce, traktat zacznie być realnym narzędziem, a nie tylko pewną formą dyplomatyczną. Jest nadzieja, że w trakcie obecnej wizyty padną konkretne propozycje współpracy.

Data spotkania — 20 kwietnia — jest nieprzypadkowa, po raz pierwszy przypada wówczas Dzień Przyjaźni Francusko-Polskiej. Ustanowiono go na pamiątkę Marii Skłodowskiej-Curie, której szczątki tego dnia złożono w Panteonie w Paryżu.

Tematem będzie bezpieczeństwo i pogłębianie współpracy przemysłów obronnych

Jak mówią nam źródła zbliżone do rządu, Polska jest zainteresowana kooperacją przemysłów obronnych obu krajów — np. w obszarze lotnictwa.

Zdaniem Beaty Górki-Winter współpraca zbrojeniowa — od artylerii, przez obronę powietrzną, po projekty kosmiczne — wysuwa się na pierwszy plan. Jak zauważa, Francja dysponuje tu rozwiniętym zapleczem technologicznym, a Polska rosnącym budżetem i pilnymi potrzebami modernizacyjnymi.

W obszarze obronności rozmowy będą również dotyczyć francuskiego parasola atomowego nad Polską. — Do dyskusji pozostaje, w jaki sposób mogłaby kształtować się współpraca obu państw w zakresie polityki nuklearnej — mówi Górka-Winter.

Podkreśla: — Oba państwa łączy dziś przede wszystkim twardy interes bezpieczeństwa: konieczność odstraszania Rosji w sytuacji, gdy szykuje się ona do dalszej destabilizacji Europy, wzmacnianie wschodniej flanki NATO oraz potrzeba rozbudowy europejskiego potencjału obronnego, szczególnie w sytuacji powtarzających się gróźb administracji Donalda Trumpa dotyczących porzucenia NATO przez Amerykanów — wskazuje ekspertka.

Zbieżność, jak dodaje, widać także w uznaniu, że wojna w Ukrainie ma charakter długotrwały i wymaga stałego wsparcia: politycznego, finansowego i wojskowego. — Istotne w tym kontekście jest, by oba państwa wyraziły wspólne stanowisko wobec podtrzymania reżimu sankcyjnego na Rosję — podkreśla.

W jej ocenie niewykluczone, że Francja będzie próbowała namówić Polskę do jakiejś formy udziału w planowanej misji państw europejskich w cieśninie Ormuz. — Nasze stanowisko powinno być jednoznaczne: Polska nie ma bezpośrednich interesów w regionie i nie powinna kierować swojego wysiłku gdzie indziej w sytuacji trwającej wojny w Ukrainie — podkreśla.

Francuzi chcą budować atom w Polsce

Nasze źródła zbliżone do rządu potwierdzają, że w Gdańsku będą toczyć się rozmowy na temat rozwoju atomu w Polsce, w tym budowy drugiej elektrowni jądrowej. — Kwestia ta będzie uwzględniona we wspólnym stanowisku po szczycie, choć nie będzie niczego istotnego przesądzać. Warszawa chce bowiem uniknąć sytuacji, w której jedno z państw uczestniczących w dialogu na temat drugiej elektrowni traktowane jest w uprzywilejowany sposób — akcentuje nasz rozmówca.

Francja jest europejskim liderem w obszarze energetyki jądrowej. Dysponuje jednym z najbardziej jądrowych miksów energetycznych w Europie — w 2024 r. 67,3 proc. energii elektrycznej pochodziło tam z atomu.

Francuski EDF, obok konkurentów z USA i Kanady, ubiega się o kontrakt na budowę drugiej elektrowni jądrowej w Polsce, która ma powstać w Bełchatowie lub Koninie.

— Francuzi oczekują, że zgodnie z zapowiedziami strony polskiej oraz harmonogramem, postępowanie konkurencyjne w sprawie wyboru partnera strategicznego do budowy drugiej elektrowni zostanie przeprowadzone do wyborów parlamentarnych w 2027 r. Obawiają się bowiem, że jeżeli proces ten nie skończy się w tej kadencji, po wyborach będzie prowadzony od nowa, co opóźni go o 2-3 lata — słyszymy od naszych źródeł.

Czy wizyta francuskiej delegacji może przynieść przełom w tej kwestii? — Wizyta zawsze mobilizuje, a wieloletnie doświadczenie pokazuje, że w sprawie strategicznych długoterminowych projektów strona polska musi być mobilizowana zewnętrznie — odpowiada nasz rozmówca.

To, co łączy, a co dzieli Warszawę i Paryż, widać w Brukseli

Według naszych rozmówców w agendzie gdańskiego spotkania znajdą się także tematy z zakresu polityki europejskiej. Bruksela jest bowiem ważnym forum zarówno współpracy, jak i rywalizacji Polski i Francji.

Czytaj także: Oficjalna wizyta szwedzkiej pary królewskiej. Odsłaniamy kulisy relacji Polski i Szwecji [ANALIZA]

Oba państwa mocno kooperują w UE w sprawach rolnictwa — razem sprzeciwiały się umowie handlowej UE-Mercosur. Opowiadają się także za silną Wspólną Polityką Rolną w nowym budżecie UE na lata 2028–2034.

— Jesteśmy także w jednej drużynie w sprawie atomu — wskazuje nasze źródło zbliżone do rządu. Jak pisaliśmy w marcu, Polska i Francja wspólnie zabiegają o poprawę warunków rozwoju energetyki jądrowej w UE. Inicjatywy w tym obszarze mają być omawiane podczas szczytu.

Jak dodaje inny z naszych rozmówców, Warszawa i Paryż mają też wspólne interesy w sprawie tzw. pakietu sieciowego szykowanego przez Komisję Europejską. — Wraz z Francuzami i Szwedami mamy tu najostrzejsze stanowisko względem propozycji KE. Komisja proponuje centralny scenariusz rozwoju sieci, my jesteśmy temu przeciwni, uważamy, że propozycja ta nie przyniesie zamierzonych efektów i nie chcemy, żeby rozwój sieci był planowany w Brukseli — wyjaśnia nasze źródło.

Co do zasady, słyszymy, Polska popiera też kierunek, w którym zmierza Industrial Accelerator Act, za który odpowiada francuski komisarz ds. rynku wewnętrznego i usług Stéphane Séjourné. — Różnimy się jednak w sprawie śladu węglowego: Francuzi chcą go liczyć na poziomie krajowym, a my — na unijnym — tłumaczy źródło zbliżone do rządu.

— Zależy nam na tym, by urealnić politykę klimatyczną: dbać o to, by to, że historycznie jesteśmy bardziej emisyjni, nie blokowało nam dostępu do programów wsparcia, by nie karać Polski za decyzje podjęte 40 lat temu — podkreśla nasz inny rozmówca.

W kluczowej obecnie dla Polski kwestii rewizji dyrektywy ETS Francuzi — zdaniem naszych źródeł — mają bardziej zniuansowane podejście niż Polska, ale nie są przeciwni rewizji i chcą z Polską współpracować.

Czytaj także: Ten system obciąża Polskę najbardziej w UE. Wiceminister ujawnia, o co rząd będzie walczyć w Brukseli

Czego dotyczą różnice między Paryżem a Warszawą? — W kwestii takich projektów jak autonomia strategiczna czy Fundusz Konkurencyjności, który ma być jednym z elementów nowego budżetu UE, Polska obawia się dominacji dużych firm francuskich czy niemieckich — słyszymy.

Największe różnice między Warszawą a Paryżem dotyczą jednolitego rynku. — Polska jest zdecydowaną zwolenniczką pogłębiania go, także w obszarze usług. Z kolei Francuzi się do tego nie kwapią, w przeszłości ich działania były wymierzone w polskich usługodawców, np. przewoźników — mówi nasz rozmówca.

— Jak Francja ma stracić na rzecz Polski, pojawia się problem — zauważa jedno z naszych źródeł zbliżonych do rządu. A inne dodaje: — Z Francuzami problem polega na tym, że grają bardzo na siebie i przekonują, że to jest dobre dla Europy. Są także w trudnej sytuacji fiskalnej, co utrudnia im realizację niektórych zamierzeń.

Jak Warszawa chce zatem przekonać Paryż do swoich postulatów? — Należy połączyć francuskie pomysły wzmacniania integracji europejskiej z naszym postulatem pogłębienia jednolitego rynku, aby to szło ramię w ramię — słyszymy.

Relacje gospodarcze mają strategiczny charakter

— Relacje gospodarcze obu państw mają strategiczny charakter. Widać to zarówno w rosnącej skali wymiany handlowej, jak i w silnej obecności francuskiego kapitału w Polsce — mówi nam Jakub Kubiczek, kierownik zespołu makroekonomii Polskiego Instytutu Ekonomicznego.

Francja należy do najważniejszych partnerów gospodarczych Polski w UE. Bilateralny handel towarami wzrósł z 16 mld euro w 2014 r. do 31 mld euro w 2024 r. W 2024 r. Francja była trzecim, po Niemczech i Czechach, odbiorcą polskich towarów, odpowiadając za 6,1 proc. eksportu. Francja z kolei była szóstym dostawcą na polski rynek, z udziałem 3,5 proc. Wymiana obejmuje głównie wyroby przemysłowe, w tym samochody i komponenty do ich produkcji, chemię, maszyny, a także produkty rolno-spożywcze, farmaceutyki czy sprzęt elektryczny, w tym baterie.

Zdaniem eksperta PIE w najbliższych latach szczególnie perspektywiczne wydają się dwa obszary dalszego zacieśniania współpracy. Oba będą tematami szczytu w Gdańsku. Pierwszy to przemysł obronny i technologie podwójnego zastosowania. Jako drugi obszar wymienia energetykę i transformację przemysłową. Jakub Kubiczek wskazuje tu na rozwój OZE i energetyki jądrowej oraz modernizację sieci.

Source link